Şeffaf Plak Kullanım Rehberi

Şeffaf plak tedaviniz başladı. Bundan sonrası büyük ölçüde size bağlı. Braketli tedavide teli biz takarız ve diş isteseniz de istemeseniz de hareket eder. Şeffaf plakta ise plağı takan sizsiniz. Tedavinin başarısı, planlanan sürede bitip bitmeyeceği ve sonucun ne kadar iyi olacağı doğrudan plağı ne kadar taktığınıza bağlı.

Bu sayfada plakları nasıl kullanacağınızı, nasıl temizleyeceğinizi, hangi hislerin normal olduğunu ve bir aksilik olduğunda ne yapacağınızı yazdık. Tamamını okumanızı rica ediyoruz, özellikle ilk hafta.

Not: Burada genel kullanım bilgisi veriyoruz. Plak değişim süreniz, toplam plak sayınız ve kontrol aralığınız size özeldir. Hekiminiz farklı bir şey söylediyse onun söylediği geçerlidir.

Tedavi Nasıl İlerliyor?

Şeffaf plak tedavisinde dişleriniz tek seferde değil, çok küçük adımlarla hareket ediyor. Her plak, dişlerinizi bulundukları yerden çok az ileriye taşıyacak şekilde üretiliyor. Elinizdeki plak setinin sonuncusu, tedavinin bittiği andaki diş diziliminiz.

Bu yüzden plaklar bir sıra hâlinde. Her plak bir öncekinin bıraktığı yerden devam ediyor. Bir plak görevini tamamlamadan diğerine geçilirse, sonraki plak dişleri olmadıkları bir yerde arıyor ve oturmuyor. Bu uyumsuzluk giderek büyüyor.

Temel Kurallar

Eski Plakları Neden Saklıyoruz?

Kullanımı biten plağı atmak ilk bakışta mantıklı gelir ama saklamanızı istememizin somut sebepleri var.

• Yeni plak kaybolursa geri dönebileceğiniz bir yer olur. Plağınızı kaybettiğinizde yenisi gelene kadar dişleriniz boşta kalmasın diye bir önceki plağa geri dönmenizi isteyebiliriz. Elinizde yoksa o süre boyunca dişler geri kaymaya başlar.
• Yeni plak oturmuyorsa bir adım geri gidilir. Bazı hastalarda bir plak beklenenden yavaş ilerliyor. Böyle bir durumda bir önceki plağı birkaç gün daha kullandırıp sonra ilerlemek en pratik çözüm.
• Sırayı takip etmemizi kolaylaştırır. Kontrolde elinizdeki plaklara bakarak tedavinin gerçekten planlandığı gibi ilerleyip ilerlemediğini görebiliyoruz.

Yeme, İçme ve Plak

• Su dışında hiçbir şeyi plak takılıyken içmeyin. Çay, kahve, meyve suyu, gazlı içecek, süt. Hepsi plakla diş arasında sıkışıp kalıyor. Şekerli içecek orada birikince dişiniz saatlerce şekere gömülü kalmış oluyor, bu çürüğün en hızlı yolu. Renkli içecekler ise plağı da dişi de boyuyor.
• Sıcak içecekleri plak takılıyken kesinlikle içmeyin. Plak ısıyla şekil değiştiren bir malzemeden yapılıyor. Sıcak çay ve kahve plağı yumuşatıp deforme edebilir. Deforme olan plak dişi hareket ettiremez, sadece takılı durur. Sıcak içecek için plağı çıkarın.
• Yemekten sonra dişlerinizi fırçalamadan plağı takmayın. Yemek artıklarının üzerine plak takıldığında o artıklar saatlerce dişte kapalı kalıyor. Dışarıdaysanız en azından ağzınızı bol suyla çalkalayın ve mümkün olan ilk fırsatta fırçalayın. Çantanızda küçük bir fırça ve macun taşımak bu dönemde çok işinize yarar.
• Sakız çiğnemeyin. Sakız plağa yapışıyor ve temizlenmesi zor. Plağı çıkarıp çiğnemek de yanlış, çünkü sakız için plağı çıkarmak günlük 21-22 saatten yemeniz gereken bir süre.
• Sigara plağı sarartır. Plak takılıyken sigara içmek plağı hızla renklendiriyor. Sararan plak hem görünür hâle geliyor hem de temizlenmesi zorlaşıyor. Şeffaflığın devam etmesini istiyorsanız plağı çıkarıp içmeniz gerekir, ama bu da günlük sürenizden yiyor. Tedavi süresi sigarayı azaltmak için iyi bir fırsat.

Plak Temizliği

• Her sabah ve her akşam plağı temizleyin. Sıvı el sabunu ve yumuşak bir diş fırçasıyla nazikçe fırçalayıp bol soğuk suyla durulayın. Günde iki kez, dişlerinizi fırçaladığınız anlarda yapmak en kolayı.
• Haftada bir beyaz sirkeli suda bekletin. Yarım bardak beyaz sirke ve yarım bardak su karışımında 10-15 dakika bekletmek kireç birikimini ve sararmayı azaltır. Sonra bol suyla iyice durulayın.
• Sıcak su kullanmayın. Kaynar su, bulaşık makinesi ve kaynatarak sterilize etme fikri plağı geri dönüşü olmayacak şekilde büzüştürür. Deforme olmuş plak dişi hareket ettiremez ve o plak boşa gitmiş demektir. Sadece soğuk veya ılık su.
• Diş macunuyla ovmayın. Macunun içindeki aşındırıcı parçacıklar şeffaf yüzeyi çizer. Çizilen yüzey matlaşır ve daha kolay leke tutar. Plak birkaç haftada bulanık görünmeye başlar. Sıvı sabun bu iş için yeterli.
• Plağı çıkardığınızda kurumadan kutuya koymayın. Islak plağı kapalı kutuda saklamak koku ve bakteri üremesine yol açıyor. Durulayıp silkeleyin, mümkünse birkaç saniye kurumaya bırakın, sonra kutuya koyun.

Plağınızı Nelerden Koruyacaksınız?

• Sıcak arabada bırakmayın. Yazın park hâlindeki bir arabanın içi plağı deforme edecek sıcaklığa kolayca çıkıyor. Torpido gözü de dahil. Plağı arabada unutmayın.
• Evcil hayvanınızdan uzak tutun. Köpekler plağı çiğnemeyi seviyor, üzerinde sizin kokunuz olduğu için ilgilerini çekiyor. Kırılan plakların ciddi bir kısmı bu şekilde gidiyor.
• Restoranda peçeteye sarmayın. Kaybedilen plakların büyük çoğunluğu peçeteye sarılıp masada unutulduğu için çöpe gidiyor. Kutuyu her zaman yanınızda taşıyın.
• Isırarak takmayın. Plağı dişlerinizle bastırarak yerine oturtmak çatlak yapar. Parmaklarınızla, arka dişlerden başlayıp öne doğru bastırarak takın. Oturması için chewie kullanın.
• Çıkarırken tek taraftan çekmeyin. Arka dişlerin iç tarafından başlayıp iki taraftan eşit ilerleyerek çıkarın. Tek noktadan sert çekmek plağı çatlatıyor, özellikle ataçmanların olduğu bölgede.

Dişlerinizdeki Ataçmanlar

Bazı dişlerinize diş renginde küçük çıkıntılar yapıştırdıysak bunlara ataçman diyoruz. Plağın dişi kavraması ve onu istediğimiz yöne itebilmesi için tutunacak bir yere ihtiyacı var, ataçmanlar bu görevi görüyor. Süsleme değiller, tedavinin çalışan parçası.

• Ataçman düşerse hemen bize haber verin. Düşen bir ataçman o dişin hareketinin durması demek. Plak o dişi kavrayamaz ve o bölgede plan aksar. Fark ettiğiniz gün arayın, yerine yapıştırmak birkaç dakikalık iş.
• Ataçman bölgesi zamanla renklenebilir. Kompozit malzeme çay, kahve ve sigarayla doğal dişe göre daha hızlı renk tutuyor. Tedavi bittiğinde ataçmanlar sökülüyor, diş yüzeyi cilalanıyor ve bu renklenme kalmıyor.
• Ataçmanları fırçalarken atlamayın. Çıkıntının etrafı bakteri biriken bir bölge. Fırçayı o bölgede biraz daha uzun tutun.
• Dilinizle kurcalamayın. İlk günler dilinize takılması normal, birkaç günde alışıyorsunuz. Ama sürekli kurcalamak ataçmanın erken düşmesine sebep olabilir.

Ağız Bakımı Bu Dönemde Neden Daha Önemli?

Plak takılıyken dişleriniz günün 21-22 saati kapalı bir ortamda kalıyor. Tükürüğün doğal temizleyici etkisi bu sürede devre dışı. Ağzınızda kalan her şey plağın altında sıkışıp kalıyor.

• Günde 2 kez, ikişer dakika fırçalayın. Her yemekten sonra fırçalamak ideal olan. En azından sabah ve akşam şart.
• Günde en az 1 kez diş ipi kullanın. En uygunu gece, fırçalama sonrası. Diş aralarında kalan artık plak altında bütün gece kapalı kalırsa çürük riski ciddi şekilde artıyor.
• Florlu diş macunu kullanın. Bu dönemde mine yüzeyini desteklemek önemli. Hekiminiz size ek bir flor uygulaması da önerebilir.
• Tedavi boyunca diş taşı temizliğinizi aksatmayın. Plak kullanan hastalarda temizlik aralığı normalden kısa olabiliyor. Hekiminiz size uygun aralığı söyleyecek.

Bunlar Normaldir, Korkmayın

• Yeni plakta ilk 1-2 gün baskı ve hafif ağrı hissedersiniz. Bu his dişlerin hareket ettiğini gösteriyor, yani plak çalışıyor. Genellikle ikinci gün belirgin şekilde azalıyor. Yeni plağa gece geçmenizi istememizin sebebi de bu, en yoğun saatleri uykuda geçirmiş oluyorsunuz.
• Isırma hissiniz değişebilir. Dişler hareket ederken kapanışınız geçici olarak farklı gelir. Bazı hastalar bir dönem sadece arka dişlerinin değdiğini hissediyor. Tedavi ilerledikçe düzeliyor.
• İlk günler konuşurken bazı harflerde takılabilirsiniz. Dilinizin alıştığı yüzeyler değişti. Çoğu hastada birkaç gün içinde geçiyor. Sesli okumak alışmayı hızlandırıyor.
• Tükürüğünüz artabilir. Ağzınız plağı ilk günlerde yabancı bir cisim olarak algılıyor. Kısa sürede normale dönüyor.
• Plak ilk takıldığında bir kenarı hafif havada kalabilir. Chewie ile ısırdığınızda oturması beklenir. Chewie'yi ihmal ettiğinizde bu boşluk kapanmaz ve bir sonraki plakta sorun büyür.
• Dişleriniz arasında geçici boşluklar görebilirsiniz. Dişler sıraya girerken bir süre aralıklı görünebiliyor. Planın parçası, tedavi ilerledikçe kapanıyor.
• Dişleriniz hafif sallanıyormuş gibi gelebilir. Hareket eden bir diş normalden az da olsa daha esnek hissediyor. Tedavi bittikten sonra kemik yeni konuma yerleşiyor ve bu his kayboluyor.

Sık Yaşanan Durumlar

• Plağınızı kaybettiniz. Aynı gün bize haber verin. Bu arada bir önceki plağı takın, dişleriniz boşta kalmasın. Yeni plağı beklerken ne yapacağınıza durumunuza göre karar veriyoruz, bazen bir sonraki plağa erken geçmek mümkün oluyor.
• Plağınız kırıldı veya çatladı. Çatlak küçük görünse bile plağın uyguladığı kuvvet değişiyor ve kırık kenar diş etinizi kesebiliyor. Yapıştırmaya çalışmayın. Bir önceki plağa dönüp bizi arayın.
• Yeni plak hiç oturmuyor. Zorlamayın. Bir önceki plağa geri dönün, 21-22 saat kuralına harfiyen uyarak birkaç gün daha kullanın ve bizi arayın. Bu genellikle önceki plağın işini tam bitirmediğini gösteriyor, erken fark edilirse kolay çözülüyor.
• Bir süre plağı hiç takmadınız. Suçluluk duyup ortadan kaybolmayın, bu en kötüsü olur. Bizi arayın. Dişler bir miktar geri kaymış olabilir, ne kadar geri dönmemiz gerektiğine birlikte bakarız. Erken gelirseniz çözüm birkaç plak geri gitmek, geç kalırsanız plan yenilenmesi gerekebilir.
• Plağın kenarı dilinizi veya yanağınızı kesiyor. Kenarı sizde uzun kalmış olabilir. Törpülemeye kalkmayın. Geçici olarak ortodontik mum kullanıp kontrole gelin, düzeltmesi birkaç dakika sürüyor.
• Seyahate veya tatile çıkıyorsunuz. Yanınıza kullandığınız plağı, bir sonrakini ve bir öncekini alın. Chewie, plak kutusu, diş fırçası ve diş ipi de çantada olsun. Uzun bir seyahat planınız varsa gitmeden önce bize söyleyin, plak sıranızı ona göre ayarlayabiliriz.
• Diş tedavisi olacaksınız. Dolgu, kaplama veya çekim planlanıyorsa şeffaf plak tedavisinde olduğunuzu mutlaka söyleyin. Diş yüzeyi değişen bir işlem plağın oturuşunu etkiler ve önceden bilmemiz gerekir.

Bizi Arayın

• Plak kaybolduğunda veya kırıldığında
• Bir ataçman düştüğünde
• Yeni plak hiç oturmadığında
• Plağın kenarı kestiğinde veya battığında
• İlk günleri geçtiği hâlde geçmeyen ağrı olduğunda
• Diş etinde şişlik, kanama veya iltihap belirtisi olduğunda
• Bir dişte belirgin sallanma hissettiğinizde
• Bir süre plağı takmadığınızda

Neden Bu Kadar Önemli?

• Uyumsuzluk kartopu gibi büyüyor. Bir plak işini tam bitiremediğinde geride küçük bir fark kalıyor. Sonraki plak dişleri olmaları gereken yerde bulamıyor ve o fark biraz daha büyüyor. Üç dört plak sonra plak ağza hiç oturmamaya başlıyor. Bu noktada tek çözüm yeni ölçü alıp planı baştan yapmak. Bu yüzden ilk plakta yaşanan küçük bir aksaklığı bile bize söylemenizi istiyoruz.
• Saat sayısı pazarlığa açık bir hedef değil. Diş, üzerine sürekli hafif kuvvet uygulandığında hareket ediyor. Kuvvet kesildiğinde ise geri dönme eğilimine giriyor. Günde 21-22 saatin altına indiğinizde diş ileri gittiği kadar geri de geliyor ve net ilerleme durma noktasına geliyor. 16-17 saat takmak tedaviyi yavaşlatmıyor, büyük ölçüde durduruyor.
• Chewie plağın çalışmasını sağlayan şey. Plak dişe tam oturmadığında aradaki boşluk yüzünden kuvvet dişe iletilmiyor. Plak takılı duruyor ama hiçbir şey yapmıyor. Chewie ile ısırmak plağı dişe yaklaştırıyor ve o kuvveti aktarıyor. Chewie'yi ihmal eden hastalarda plaklar takılı olmasına rağmen ilerleme olmadığını görüyoruz.
• Isı, plağın en büyük düşmanı. Plak ısıtıldığında yumuşayıp şekil alan bir malzemeden üretiliyor. Sıcak çay, kaynar su, bulaşık makinesi, sıcak araba. Hepsi plağı büzüştürüyor. Deforme olmuş plak dişe otururmuş gibi görünse bile planlanan kuvveti uygulayamıyor ve o on gün boşa gidiyor.
• Kapalı ortam çürük riskini artırıyor. Plak takılıyken tükürük diş yüzeyine ulaşamıyor. Tükürüğün doğal temizleme ve mineral geri kazandırma etkisi bu sürede devre dışı. Ağzınızda kalan şeker ve artık, plağın altında saatlerce hareketsiz duruyor. Fırçalamadan plak takmayın demenin sebebi tam olarak bu.
• Tedavi bittiğinde iş bitmiyor. Dişler yeni konumlarına yerleşene kadar geri kayma eğiliminde. Bu yüzden plak tedavisinin sonunda tutucu kullanımına geçiyoruz. Şeffaf plak tedavisini tamamlayıp tutucuyu ihmal eden bir hastada dişler birkaç ay içinde gözle görülür şekilde geri kayabiliyor. Konuyu Hasta Rehberi bölümündeki pekiştirme rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Özetle

• Günde 21-22 saat. Tedavinin tek kritik kuralı bu.
• Yeni plağa daima gece geçin.
• Chewie'yi her yeni plakta ve gün içinde 10 dakika kullanın.
• Sadece su içebilirsiniz. Sıcak içecek için plağı mutlaka çıkarın.
• Fırçalamadan plak takmayın. Gece diş ipi şart.
• Sıcak su yok. Sıvı sabun ve soğuk su ile temizleyin.
• Eski plakları saklayın, yenisini kutuda taşıyın.
• Plak oturmuyorsa zorlamayın, bir öncekine dönüp bize haber verin.

Diğer bakım rehberlerimize Hasta Rehberi sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Kontrol randevunuz için online randevu alabilir, aklınıza takılan her şey için 0212 823 79 72 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.