Günaydın! Doredent Pazar Kahvaltısı’nın ilk bölümüne hoş geldiniz. Kahvenizi ya da çayınızı alın, bugün ilginç bir konuyu konuşacağız.
Muhakkak dikkatinizi çekmiştir: bazı insanlar hiç beyazlatma yaptırmadan bembeyaz dişlere sahipken, bazıları ne kadar fırçalarsa fırçalasın sarımsı bir tona mahkum gibi görünür. Hatta aynı ailede bile kardeşlerin diş renkleri birbirinden farklı olabilir. Peki bu adaletsizliğin sebebi ne?
Cevap Mine Tabakasında Gizli
Dişinizi iki katlı bir bina gibi düşünün. Dışarıdan görünen kat, mine tabakasıdır. Mine, vücuttaki en sert dokudur ve yarı saydam beyaz bir yapıya sahiptir. Altındaki kat ise dentindir. Dentin, doğası gereği sarımsı bir renktedir.
İşte sır burada: mine tabakasının kalınlığı ve saydamlık derecesi kişiden kişiye değişir. Kalın ve opak (mat) bir mineye sahipseniz, alttaki sarı dentin görünmez ve dişleriniz beyaz durur. İnce ve saydam bir mineye sahipseniz, dentin rengi dışarıya yansır ve dişleriniz sarımsı görünür.
Bu kalınlık farkı büyük ölçüde genetiktir. Yani evet, diş renginiz de tıpkı göz renginiz gibi anneden babadan miras kalır. “Ben çok fırçalıyorum ama dişlerim beyaz olmuyor” diyorsanız, suçlu muhtemelen fırçalama alışkanlığınız değil, genetik haritanızdır.
Yaş Faktörü: Herkes Zamanla Sararır
Gençken daha beyaz görünen dişlerin yaşla birlikte sararması da aynı mekanizmayla açıklanır. Yıllar içinde mine tabakası çiğneme, fırçalama ve asitli yiyeceklerle yavaş yavaş incelir. Aynı zamanda dentin tabakası kalınlaşır ve koyulaşır. İki etki birleşince dişler giderek daha sarı görünmeye başlar.
Bu süreç herkes için geçerlidir. 20 yaşındaki dişlerinizle 50 yaşındaki dişleriniz aynı renkte olmayacaktır, ne kadar iyi bakarsanız bakın. Ama iyi bakım, bu süreci yavaşlatır. Kötü bakım ise hızlandırır.
Çay, Kahve ve Sigara: Dış Boyacılar
Genetik ve yaş, dişin iç yapısından kaynaklanan renk belirleyicileridir. Ama bir de dışarıdan gelen boyayıcılar var.
Çay bu listenin zirvesindedir. Evet, kahveden bile daha çok boyar. Çaydaki tanen maddesi, mine yüzeyine yapışkan bir film tabakası oluşturur ve renk pigmentlerini tutar. Türk çayı tüketiminin yoğunluğu düşünüldüğünde, Türkiye’de diş renklenme şikayetinin bu kadar yaygın olması şaşırtıcı değildir.
Kahve de benzer etki yapar ama çaya göre biraz daha az boyar. Kırmızı şarap, nar suyu, vişne suyu, soya sosu ve balzamik sirke de güçlü boyayıcılardandır.
Sigara ise hem dış hem iç boyama yapar. Nikotinin yarattığı sarı kahverengi lekeler mine yüzeyine yapışır. Uzun süreli kullanımda bu lekeler minenin içine de nüfuz eder ve basit temizlikle çıkmaz hale gelir. Sigara ve diş sağlığı ilişkisi konusunda daha detaylı bilgi almak isterseniz bu yazımıza göz atabilirsiniz.
Flor: Dost mu Düşman mı?
Florün diş sağlığı için faydalı olduğu bilinir. Minedeki demineralizasyonu önler ve çürüğe karşı koruma sağlar. Ama her şeyde olduğu gibi burada da “doz” belirleyicidir.
Çocukluk döneminde aşırı flor maruziyeti (yüksek florlu su kaynakları, fazla miktarda florlu diş macunu yutulması gibi), dişlerde beyaz veya kahverengi lekeler oluşturabilir. Bu duruma dental florozis denir. Hafif floroziste dişlerde küçük beyaz noktalar görülür. İleri floroziste ise kahverengi lekeler ve mine yüzeyinde çukurcuklar oluşabilir.
Florozis, dişler oluştuktan sonra ortaya çıkmaz. Sadece diş gelişimi döneminde (genellikle 0 ila 8 yaş arası) aşırı flor alımı sonucu oluşur. Yetişkinlerde florlu diş macunu kullanmak florozise neden olmaz.
İlaçlar ve Diş Rengi
Tetrasiklin grubu antibiyotikler, diş gelişim döneminde kullanıldığında dişlerde kalıcı renk değişikliğine neden olabilir. Bu lekeler gri, sarı veya kahverengi şeritler şeklinde görülür ve dişin iç yapısına işlemiştir.
Günümüzde bu antibiyotikler 8 yaşından küçük çocuklara ve hamile kadınlara verilmez. Ama 1970’ler ve 1980’lerde bu kısıtlama yaygın değildi. Bu yüzden o dönemde çocukluğunu geçirmiş birçok yetişkinde tetrasiklin lekeleri görülür.
Tetrasiklin lekeleri diş beyazlatma ile kısmen açılabilir ama tamamen giderilmesi çok zordur. Bu tür derin lekelerde estetik çözüm olarak zirkonyum kaplama veya laminate veneer düşünülebilir.
Peki Ne Yapabilirsiniz?
Genetiğinizi değiştiremezsiniz ama birkaç basit alışkanlıkla diş renginizi koruyabilirsiniz.
Renkli içecekler içtikten sonra ağzınızı suyla çalkalayın. Hemen fırçalamayın, çünkü asidik içeceklerden sonra mine geçici olarak yumuşar ve fırçalama aşınmayı artırabilir. 20 ila 30 dakika bekleyip sonra fırçalayın.
Pipet kullanmak, renkli içeceklerin dişlerle temasını azaltır. Özellikle buzlu kahve ve meyve suları için pratik bir yöntemdir.
Altı ayda bir profesyonel diş temizliği yaptırmak, dışsal lekelerin büyük bölümünü uzaklaştırır. Temizlik sonrası dişleriniz 1 ila 2 ton daha açık görünebilir, beyazlatma bile yaptırmadan.
Ve en önemlisi: dişlerinizin rengini başkalarıyla karşılaştırmayı bırakın. Doğal diş rengi, sağlıksız olduğunuz anlamına gelmez. Hafif sarımsı bir ton, sağlıklı ve kalın bir dentin tabakasının göstergesi olabilir. Önemli olan dişlerinizin sağlıklı olmasıdır, reklam gibi beyaz olması değil.
Haftaya yine buradayız. Keyifli pazarlar!
